Genialiteit - voor een open geest een open dans
 
 

Door: Philip Demeester
voor ons tijdschrift 'het Affront', juni 2004

 

Ruimte is stilte die een vrijheid schept

De virtualisering van onze relaties

De wereld is een dorp geworden en ons leven een schouwtoneel. Ons heelal wordt steeds kleiner, onze reacties steeds sneller. Het ware leven flitst aan ons voorbij. We verliezen onze rust. Onze horizon wijkt terug en verdwijnt uit onze blik. Zo sterft de stilte in ons hart.
Altijd en overal hebben we de hele wereld binnen handbereik. Maar hoe groter onze wereld wordt, hoe kleiner onze lééfwereld. Tot onze blik niet verder reikt dan onze gsm of het tv-journaal. We verliezen meer en meer de aanwezigheid bij het vlees en bloed van de mensen rondom ons. Ons leven wordt steeds virtueler, we vertoeven steeds meer in het élders. We sms-en liever met iemand aan de andere kant van het land, dan dat we ons vrijmaken voor een écht gesprek met diegene die voor ons zit, we helpen liever een slachtoffer aan de andere kant van de wereld dan onze buurvrouw...

In vroegere tijden werden dergelijke individuen ufologen genoemd, of gewoonweg zotten. Vandaag voelen wij ons hip en belangrijk en eindeloos alleen in de eenzaamheid van het steeds elders-zijn. Want zonder horizon in onze blik, zonder tijd in ons hart hebben we niet de vrijheid om hiér en nu te zijn, om diepgaande ervaringen op te doen, om ons-veranderende contacten aan te gaan, om te léven dus...

 

Dansen: het lijf van het genie

De globalisering vereist dus een tegenbeweging: dat we terug onze grenzen leren kennen, en dus onze horizon opeisen. Dat we onze beperking aanvaarden, en dus de tijd leren waarderen. Kunst in het algemeen - en dans in het bijzonder - kan hierbij onze leidraad zijn. Want kunst leeft van de genialiteit, van de volheid van het hier en nu, in tijd en ruimte. In de dans kunnen we deze volheid lijfelijk ervaren en inoefenen - voor de kunst en voor ons leven

Een dans is een gedicht, geschreven op het lege blad van tijd en ruimte, met ons eigen lijf als pen. Terwijl onze heupen lijnen vormen, onze voeten richting scheppen of onze pink een gevoelen neerzet in de tijd, zijn we (steeds en telkens nu) het centrum van de ruimte, het draaipunt van de wereld. Tenminste: daar zoekt de danser naar en zo spreekt de kunstenaar.

De werkelijkheid ziet er vaak minder poëtisch uit: in het beste geval dansen we een dans die de warmte en de speelsheid uitstraalt van een goed gesprek, in het ergste geval scheppen we een spiegel van ons dagelijks leven: een ongecoördineerd gevecht met de chaos in ons hoofd en de spasmen in ons lijf; een voortdurend hollen van hort naar elders om uiteindelijk terug te belanden bij ons eigen uitgeputte ik; een vervreemding van onszelf en van de wereld...

Maar wij zijn onverbeterlijke optimisten. Wij geloven in de kunstenaar in elk van ons, en dat het genie huisrecht heeft in elke wereld, ook die van ons. Dus blijven we proberen, en oefenen is de weg.

Maar welke vroedvrouw brengt ons genie ter wereld...

Laten we duidelijk zijn: het genie van de dans heeft niets, maar dan ook niets, te maken met het beheersen van de techniek van hipdrop, spagaat of salto mortale.

Natuurlijk is die techniek, die coördinatie, het vertrekpunt en het eindpunt van elke dans, van elke kunst. Zonder het voortdurend en steeds verder verfijnen van onze techniek, veroordelen we onszelf tot hetzelfde gestuntel waarmee we door ons dagelijkse leven struikelen: als het er een beetje op gelijkt is iedereen al gelukkig... Maar zijn we er zelf wel gelukkig mee?

Neen dus. Een perfecte techniek is waarnaar we streven, en dat streven houdt ons in leven. Maar de genialiteit van de dans zullen we er nooit vinden, de extase van het leven, het buiten onszelf treden in en voor de ander...

 

Genialiteit is de absolute openheid in het hier en nu

Genialiteit ontstaat in de openheid voor het hier en nu. Allen in innerlijke stilte en een open ruimte kan kunst ongehinderd opborrelen. De dans danst alleen maar in het hier en nu, in de leegte van de ruimte, in de stilte van de tijd. Alleen en één met heel de wereld. Muziek en beweging, dansers en publiek verenigen zich in één geheel.
Dan schept de dans een nieuwe ruimte en een nieuwe tijd. En zijn wij de sterren aan het firmament. Voor eeuwig nu - en hier.

Streven naar genialiteit betekent dus: een Hipdrop begrijpen als een kans om onze gevoeligheid voor ruimte en tijd te verfijnen, om onze helderheid van geest en hart te ontwikkelen, om onze openheid voor het hier en nu te cultiveren. In het werken aan de Camel Walk zoeken we naar de eenheid van onze innerlijke ruimte met de ruimte buiten ons. In het verfijnen van een enkel handgebaar leren we een hele nieuwe wereld scheppen. En in het krachtig maken van de Grote Heupdraai ontdekken we hoe sex en kracht niets anders zijn dan eindeloze tijd- en de wereldenergie.
Voorwaar een groots project.

Genialiteit is wat ze is, zonder meer en niet te vatten: geniaal, kunst, dans - het leven dus zoals wij het zouden willen dromen.
Onvatbaar als ze is, kunnen we deze genialiteit niet opleggen - niet aan onszelf en ook niet aan een ander. We kunnen haar niet te voorschijn toveren als een konijn uit onze dagdagelijkse hoed. We kunnen haar niet op de wereld dwingen met een verkrampte techniek...
Maar we kunnen haar wél een voedingsbodem geven, een ruimte om te verschijnen, een tijd om in en door ons tot leven te komen.

 

Oefening baart kunst: de kinderen in bed en de dans in ons hart

Als we ons aan de dans wagen horen de kinderen in bed en de baas op zijn bedrijf. Vergeet het lief, vertrouw de echtgenoot. Absolute concentratie is gevraagd. Weg dus met gsm, ijdelheid en eindeloos gebabbel. Wat we te zeggen hebben moeten we dànsen - want elk woord gooit ons terug in ons kleine dagdagelijkse wereldje. Weg ook met de ingevallen houding en de valse preutsheid: rondborstig is de wereld, en de kracht is van ons allen - laat ze groeien.

We zoeken dus naar manieren om onze dagelijkse hectiek tot staan te brengen, om het gewoel in onze geest te stoppen, om onze kleinheid te overstijgen, zodat onze genialiteit kan bloeien. Het werken aan onze dans-techniek biedt ons hiervoor een goede houvast en leidraad - zodat we gericht kunnen werken en onze inspanning ook volhouden.

Laten we dus een openheid ontwikkelen voor de ruimte, die eindeloos is, en ons opentrekt voorbij onszelf.
Laten we dus een rust ontwikkelen voor de stilte, die laat ontstaan wat we altijd al waren: één met onszelf en met de wereld.
Laten we dus het dagelijks leven achter ons, als we de plaatsen van de dans betreden, zodat de dans in ons kan groeien, en de wereld niets dan kunst kan worden, en wij alleen maar geniaal.

 

Verlichting is het ontsnappen aan de onkunde/onwetendheid waar we zelf schuld aan dragen

Want vrijheid is vrijheid om onze eigen ruimte te bepalen en er zonder remmingen in te bewegen.
Want vrijheid is vrijheid om onze eigen tijd te definiëren en volledig op te gaan in wat we nu, op dit eigenste-unieke moment, aan het beleven zijn.
Want vrijheid is vrijheid om te dansen, om te leven.

En ik weet zeker: jouw vrijheid is meteen ook de tijd en ruimte van elk ander. Waar we elkaar zullen ontmoeten in het eeuwig hier en nu, in liefde dus.

Zo te dansen is maar een ietsiepietsiefractievaneenmoment uit ons leven. Maar ik weet zeker: het stroomt over in ons dagelijks bestaan.

Want dansen is de vrijheid om te leven.

 
 
belly-thinking, mind-feeling / denken met de buik, voelen met het verstand
 
home | ©2006 Philip Demeester & Amana Dance Theatre